Pesach

Het is alweer 2 weken geleden, maar toch kan ik het feest van Pesach niet overslaan op mijn blog. Pesach is het feest waarin de uittocht van de joden uit Egypte wordt herdacht. Israel is de weken voor het begin van Pesach totaal in de ban van de grote schoonmaak. Want Pesach betekent vooral heel veel schoonmaken van tevoren, vanuit religieus oogpunt om je huis vrij te maken van alles wat maar gist kan bevatten, vanuit een meer praktisch oogpunt: gewoon de grote voorjaarsschoonmaak. Onze buren gaan helemaal uit hun dak, Rivka loopt de hele dag met rubber handschoenen aan om het hele huis van boven tot onder af te soppen en Einav heeft speciaal vrij genomen om zijn vrouw in deze klus bij te staan. Rivka maakt in het dagelijks leven al veel schoon en ze loopt helemaal te glimmen met Pesach voor de deur. Ze vertelt enthousisast, met lichtjes in haar ogen dat ze oprecht blij is met Pesach, want nu kan ze alles eens echt goed schoonmaken. Ik wordt aangestoken door haar enthousiasme, half maar, want ik krijg het niet voor elkaar het hele huis op zijn kop te zetten. Heb gewoon alle ramen eruit gehaald en schoongemaakt. Was ook nuttig en nodig. Iedereen die ik ken maakt zijn/haar huis schoon, het is echt een bijenkorf. Mensen staan bij de supermarkt in de rij met tientallen schoonmaakdoekjes en liters schoonmaakmiddel in hun karretje. Bij de autowasserette is het topdrukte, er staan hele rijen en de prijzen zijn ineens verdubbeld! Maar dan wordt wel je hele auto grondig onder handen genomen, zelfs de ruimte bij de reserveband wordt schoongemaakt. Wij wachten nog maar even tot de gekte is afgelopen.

In de supermarkten zie je de weken voor Pesach beetje bij beetje dat schappen met niet kosjere Pesach producten langzaamaan leeg beginnen te raken en dat nieuwe rijen met schappen ontstaan met producten die wel kosjer voor Pesach zijn. In de winkels is er een hele week geen product te koop dat niet kosjer voor Pesach is, hele rijen en schappen zijn afgeplakt. Hier staan alle producten die niet kosjer genoeg zijn te wachten tot ze weer in het karretje belanden de week daarop. In de Russische en Arabische winkels kun je gewoon nog een lekker broodje kopen.

Voor mij betekende het ook een hele week vrij, omdat de bagelshop waarin ik werk kosjer op het hoogste niveau is en er dan niks verkocht mag worden wat gist bevat, zoals bagels dus. Woensdagavond, zodra Pesach is afgelopen, draait alles op volle toeren: eindelijk weer brood, na een week afzien met matzes. Volgend jaar sla ik voor Pesach ook groots in op de markt: de vriezer gaat vol met brood! Ik hoef toch niks kosjers te doen in mijn huis.

De avond waarop Pesach begon, de seider avond, waren we bij Benjamins ouders. Het eerste gedeelte van de seider avond was leuk, het hele verhaal van de uittocht van de Joden uit Egypte wordt gelezen en je eet en drinkt bepaalde dingen die je moeten herinneren aan de bittere tijd die de Joden hadden voor de uittocht als slaven van de Egyptenaren. Iedereen leest een stuk van het verhaal, ook al snap je niks van wat je leest, in mijn geval. Halverwege het verhaal aten we en daarna wordt het resterende stuk van het verhaal gelezen. Dat gedeelte is minder, omdat iedereen vol is en helemaal geen zin heeft om nog eens anderhalf uur te lezen en te luisteren. We waren uiteindelijk om half 1 's nachts klaar...

Na Pesach gaat alles weer gewoon zijn gang en zie je dat mensen opgelucht zijn. Ik geloof niet dat er iemand is die voor zijn plezier vrijwillig een week lang zonder gistproducten leeft, als je juist gewend bent je hele dag hiermee te vullen.

1 april

Het is 1 april en mijn schoonvader, een grapjas vanaf zijn geboorte volgens mij, kon het niet laten om de halve familie in de maling te nemen. Op mijn werk belt hij mij op, om te vragen of ik vanmiddag bij de apotheek een medicijn voor hem op kan halen: Prilmo, voor diabetispatienten die last van jeuk hebben. Niet zo duur, zegt hij nog, er zitten 12 pillen in een doosje. Ik braaf naar de apotheek op mijn fietsje en bel hem in de rij bij de apotheek voor de zekerheid nog eens op om te vragen of ik de naam goed heb doorgekregen. Ja hoor, helemaal goed, moeten ze daar wel hebben volgens hem. Nog geen 10 seconden later belt hij terug, gierend van de lach: zet eens een A voor en een p achter de naam van het medicijn? Hahaha: Aprilmop, krijg je dan! Gelukkig was ik nog niet aan de beurt, maar anders had ik dus mooi voor gek gestaan. Het leek hem geweldig dat ik daar stond en dat de apotheekassistent mij aan zou kijken van: waar heb je het over, dat medicijn hebben we helemaal niet! Gierend van de lach geeft hij de telefoon aan mijn schoonmoeder en blijkt dat hij ook Bens zus en Benjamin zelf heeft gebeld om hetzelfde te doen! Nu nog even bedenken hoe we hem volgend jaar terug kunnen pakken...

Wandelen

We wandelen hier veel. Bijna elk weekend trekken we erop uit, met z'n 4-en of met vrienden of familie. Begin maart zijn we met neef Natan, de neef van Benjamin en zijn gezin, gaan wandelen in hun woonplaats: Nes Tsiona. Het was een georganiseerde wandeltocht en er liepen ontzettend veel mensen mee, ook veel kinderen. Eerst door een woonwijk en daarna de heuvels in. Om de kilometer was er wel iets te doen vooral voor kinderen, om de aandacht van de wandeling af te leiden en vervelende vragen te vermijden (hoe lang nog, zijn we er al bijna? ik wil naar huis, ik ben moe, wil me dragen? enz, enz.) Er bloeien al veel bloemen, ook een aantal zeldzame soorten en de sinaasappels hangen alweer (of nog steeds, weet ik even niet meer) in de bomen. Het was een leuke wandeling, met aan het eind natuurlijk een ijsje, want het was erg warm.

Een paar weken geleden zijn we gaan wandelen in Ya'ar Britanica, het Britse Bos (de tegenhanger van het Amsterdamse Bos misschien?), ongeveer 15 minuten rijden van Mevasseret. We waanden ons echt in een andere wereld, bijna Brits inderdaad, met glooiende groene heuvels en koeien in de wei... En echt alles staat in bloei, heel mooi. In februari, rond Toe Be'Swat, het Bomenfeest geloof ik in het Nederlands, waarbij heel veel bomen worden geplant, staan overal de amandelbomen in bloei. Voor de rest is alles nog kaal, maar overal zie je witte en roze bloesem tussendoor.

Boaz loopt!

Eindelijk is het dan zover: Boaz loopt! Helemaal alleen, bedoel ik dan, want lopen deed hij al een poosje, maar dan met alles hij kon duwen, zoals de daarvoor gemaakte speelgoedauto, maar ook met stoelen, tafels, krukjes. Alles kon, als het maar goed schoof. Maar sinds een week of 3 heeft hij genoeg zelfvertrouwen om het alleen te proberen. Eerst ging het wat onwennig en was het eerder een soort rennen om maar niet te vallen, van de ene ouder naar de ander. Daarna tijdens een etentje bij vrienden, de eerste keer dat hij zelf een klein stukje ging lopen en we hem zagen denken: wat doe ik nou eigenlijk? Om daarna toch nog maar weer een paar stapjes te nemen. De eerste keer dat hij echt bewust los liep thuis, ging hij maar meteen een rondje maken in alle kamers, want dit was toch wel een ontdekking. En nu heeft hij dan zijn eerste echte schoenen aan, die Ben samen met zijn moeder heeft gekocht. Wel handig hoor, nu kunnen we hem overal neerzetten en loopt hij zelf zijn weggetje, in plaats van dat we hem altijd dragen en kruipen kan natuurlijk ook niet overal. We hebben in de stress om vooral die eerste stapjes maar vast te leggen foto's kunnen maken, maar zoals je kunt zien is het een veel bewogen moment geweest, dus sorry voor de vage foto's...

Boaz heeft ook het kletsen ontdekt en zegt een aantal dingen na, zoals hey, en maakt heel braaf en entousiast het rijtje af van: een, twee... drie! Vooral bij het afstappen van de trap klinkt bij elke tree: drie! Boaz is erg consequent, wat betekent dat ook als wij in een heel andere context "twee" zeggen, hij steevast weer invalt met, je raadt het al: "drie!" Verder is het vooral Boaziaans, maar het leuke is dat hij bij het praten wel intonatie gebruikt, bijvoorbeeld alsof hij een vraag stelt.

Poerim en regen

Wat is er nog meer gebeurd? Het was Poerim 10 maart. Poerim is een feest naar aanleiding van het boek van Esther uit de Tenach (Oude Testament). De dag voor Poerim is een vastendag en in Jeruzalem (en alle ommuurde steden) en alle plaatsen waar vanuit je Jeruzalem kunt zien wordt Poerim een dag later gevierd dan in de rest van Israel. Mensen gaan met Poerim verkleed, eten Hamansoren (Haman is de slechterik in het verhaal) en horen zich eigenlijk allemaal te bezatten, zodat je niet meer herkenbaar bent als de persoon die je normaal bent en je geen onderscheid meer kunt maken tussen goed en slecht. Bij ons ging het er wat minder ruig aantoe: Jarden had een mooie jurk uitgezocht in de speelgoedwinkel die ineens was uitgebreid met een enorme verkleedafdeling. Ze was een dame zoals ze zelf zei, waarschijnlijk om te verdoezelen dat de jurk eigenlijk een roze prinsessenjurk was, terwijl ze roze en prinsessen stom vindt. Op school heeft ze Poerim gevierd en daarna had ze vakantie, die ze bij haar opa en oma in Netanya heeft doorgevracht, voornamelijk samen met haar goede vriendin Samara, de kleindochter van de nicht van Bens moeder (volgen jullie het nog), die een half jaar voor ons vanuit Australie naar Israel is geemigreerd. Ik had van mijn werk een feest, ik heb het simpel gehouden met een bloemslinger, een kroon en een Hawaii-rokje. De volgende dag was het gewoon weer om 6 uur werken, maar dan wel verkleed en geschminkt met spullen die de baas had meegebracht.
Het heeft een aantal dagen flink geregend, waardoor het land totaal is veranderd. Ineens ontstonden er woeste rivieren en stroompjes in het normaal droge landschap en echt alles werd groen. In Nederland klaagt men als het regent, maar hier is iedereen blij: het land heeft water nodig en er is regelmatig een tekort. Elke dag als ik in de ochtend met de bus naar mijn werk ga, zie ik de zon boven Jeruzalem opkomen en liggen de wolken nog in de valleien tussen de bergen. Mevasseret ligt op een berg voor Jeruzalem, dus bij het afdalen van de berg heb je een prachtig uitzicht. Met allemaal lichtjes in de bergen van de verschillende dorpen en een mooi gekleurde lucht. Als ik naar de bushalte loop, hoor ik overal vogels fluiten, net als op mijn 18e toen ik thuiskwam van een nacht stappen. En geen chagrijnige buschaffeur 's ochtends! Mijn vaste chauffeur is een gezellige man die iedereen luidkeels met een goedemorgen verwelkomt, waarschijnlijk vooral om de half slapende mensen wakker te schudden en altijd een hele groep van collega's om zich heen heeft zitten, die elke ochtend opnieuw alle nieuwtjes bespreken en discussieren over politiek en landelijke problemen. Never a dull moment in Israel, zelfs niet om half 6 in de ochtend.

Verblijfsvergunning!

Alweer meer dan een maand geleden dat Boaz jarig was en ik voor het laatst het geschreven. Sinds ik werk is echt alles anders geworden, zelfs de tijd schijnt te zijn gaan vliegen! Wat is er allemaal gebeurd? Het eerste wat in me opkomt is de auto die stuk is gegaan. Natuurlijk op zaterdag, als alles hier dicht is, op weg naar Benjamins ouders, in de stromende regen, met 2 kinderen achterin. De motor was oververhit en geen olie of water kon daar verandering in brengen. Nou was dit natuurlijk niet een plotseling mankement, de maanden daarvoor hadden we al regelmatig de koelvloeistof voor de motor bij moeten vullen, zo vaak dat we zelfs zijn overgegaan op water van de airconditioning van Bens ouders, die zijn moeder heel netjes de hele zomer spaart, zodat de halve tuin vol licht met flessen. Iedereen lacht haar daar om uit, maar ondertussen neemt iedereen altijd een paar flessen onder de arm mee, om het ruitsproei- en het koelvloeistofreservoir bij te vullen. Lekker goedkoop. De achterbak van onze auto lag dus al een poosje vol met flessen water. De laatste 2 weken voordat de auto het begaf was het elke dag bijvullen en uiteindelijk zag je gewoon het water uit de radiator op de straat druppelen. Maar natuurlijk gewoon door blijven rijden, want het zal allemaal best wel meevallen! Niet dus... Gelukkig kon een vriend ons ophalen en mochten we de auto van Bens zus lenen voor een paar dagen. De auto zelf hebben we bij een benzinepomp geparkeerd en werd twee dagen later keurig door een vrachtauto opgehaald en naar de garage gebracht. Kapotte waterpomp, lek in de radiator, 2 aandrijfriemen toe aan vervanging en een steunblok voor de motor kapot was de uitslag. Alles keurig netjes gemaakt binnen 2 dagen voor een goede prijs. Iedereen hierheen verhuizen als het om het drukken van de kosten voor autoreparatie gaat! Vanuit mijn werk heb ik de auto opgehaald in Jeruzalem. Er ging weer een wereld voor me open. De buschauffeurs kennen de stad op hun duimpje en de mijne zet me precies op de goede plek af. Het is een stadje in een stad: straten vol met alleen maar garages en alles wat met auto's te maken heeft. Allemaal kleine werkplaatsen, het is net als een straat vol rijtsjeswoningen, maar dan is elke huis een garage. Als ik vraag waar mijn garage is, weet iedereen ook meteen waar ik moet zijn: "Oh, bij de garage van Dani en Yossi, dat is hier om de hoek, tweede garage links." Het is me wel eens moeilijker afgegaan om iets te vinden in Jeruzalem... De garagehouder zelf laat me alles heel geduldig zien en legt uit wat hij heeft gedaan, heel netjes in het Engels. Ik ga met een auto die weer rijdt als een zonnetje naar huis.


Zit ik heel gezellig over de auto te vertellen, vergeet ik iets veel belangrijkers: ik heb een verlopige verblijfsvergunning gekregen! Ik was aldoor al stiekem jaloers op Benjamin, omdat hij altijd met zo'n blauw mapje met zijn identiteitsbewijs erin rondliep. Je wordt hier regelmatig gevraagd naar je identiteitsbewijs en de Israelische versie van het Burgerservicenummer en ik moest dan altijd zeggen: "Nee, dat heb ik niet" om vervolgens mijn paspoort tevoorschijn te toveren. Niet iedereen kan hier een ander schrift dan Ivriet lezen, dus af en toe waren er wat verwarde blikken, gevolgd door: "Ja, is goed". Maar nu kan ik dus zelf mijn eigen blauwe mapje uit mijn tas halen en ik ben erg trots als ik bij de supermarkt of bij het benzine tanken mijn tehoedat zehoet, zoals het in Ivriet heet, mag tonen. Om mijn bewijs te krijgen zijn Ben en ik bij het immigratiekantoor in Netanya op gesprek geweest, waar we allebei apart werden 'verhoord' over ons leven samen in NL en Israel, onze vrienden, en hoe het ons hier bevalt. Allemaal erg vriendelijk, het was meer een gesprek. Daarna werd ons dossier beoordeeld en doorgestuurd naar Jeruzalem, allemaal razendsnel en goed gecomuniceerd en uiteindelijk kreeg ik dus mijn begeerde verblijfsvergunning. Dus ook wat administratieve rompslomp betreft: allemaal hier naartoe verhuizen!

Verkiezingen en verjaardag

Gister was een bijzondere dag. Boaz werd 1 jaar, we waren precies een half jaar in Israel en de landelijke verkiezingen werden gehouden. We beginnen natuurlijk met het belangrijkste: Boaz' verjaardag. 's Ochtends vroeg liet Boaz ons weten dat hij wakker was en zat rechtop in bed te wachten op wat komen zou. Er kwamen balonnen, een poster met foto's van een jaar uit Boaz' leven en een ontbijtje door zijn zus bereidt: biscuitjes en Bamba, de razend populaire Israelische versie van de pinda Chipito. Er is hier volgens mij geen kind dat er niet mee wordt groot gebracht. De balonnen werden meteen enthousiast begroet door Boaz, die eigenlijk nooit last heeft van een ochtendhumeur. Ook de verjaardagsliedjes werden door Boaz meteen begeleid door grootse handgebaren. Hij hoort op de creche en van ons vaak de Israelische versie van 'Klap eens in je handjes' en doet dan in versneld temp alle gebaren mee. Maakt niet uit welk liedje je aanhaalt, Boaz voert standaard en altijd even enthousiast de gebaren van dat ene liedje op. Een blije jarige in ieder geval. We vertrekken richting Netanya, Benjamins moeder is volgens de Joodse kalender op dezelfde dag als Boaz jarig dit jaar. Ook 2 zussen met kinderen zijn er en andere familie komt langs, we eten taart en ander lekkers samen en kado's worden uitgedeeld en uitgepakt. Erg gezellig en 's avonds rijden we met een volgepropte auto weer richting Jeruzalem. Voor Boaz was alle drukte tijdens zijn 1e verjaardag iets te heftig en viel hij pas rond 12 uur 's nachts echt in slaap tot de ochtend. En voor mij ging de wekker toch echt weer om kwart voor 5...

Waarom in hemelsnaam zo vroeg? Omdat ik sinds 3 weken in een bagelshop werk, waar ik de vroege dienst draai! Na een maandenlange zoektocht naar een baan gelijkwaardig aan wat ik in NL deed, en wat op niets uitliep en mij alleen maar in een depressie sleepte, heb ik gereageerd op mijn huidige baan. Alles beter dan thuiszitten, was mijn conclusie, want zo was het niet uit te houden en vroeg ik mezelf alleen maar af waarom ik in godsnaam was geemigreerd. Wachten tot de kinderen thuiskomen en full-time huisvrouw zijn kon ik ook in NL doen. Op een gegeven moment (wat is een betere voor een crisis dan de Kerstdagen?) hebben we echt gedacht, we stoppen ermee en gaan terug, dit is niet waarvoor we naar Israel zijn gekomen. Het was onze bedoeling dat we een leuke periode zouden hebben en dat was het verre van. Maar nu, met een baan waarmee ik terug bij start ben, is alles als een blad aan de boom omgeslagen. Ik heb structuur in mijn dag, voel me nuttig, verdien geld, ontmoet veel mensen, heb leuke collega's en leer ook nog eens sneller Ivriet spreken. We zien het weer zitten om in Israel te wonen en zijn weer terug bij het plan om 3 jaar te blijven.

Genoeg om te ervaren hoe de nieuwe regering in Israel het er vanaf gaat brengen... Gister was ook de dag van de landelijke verkiezingen in Israel. Speciaal voor deze bijzondere dag heeft bijna het hele land vrij en alles wordt groots gevolgd. De belangrijkste spelers: Tsipi Livni, van de Kadima partij, ook de partij van Sharon en Olmert; Ehud Barak, van de Avoda partij; Benjamin Netyahu, van de Likoed partij en Avigdor Lieberman, van Yisrael Beitenu. Kadima is centrum, Avoda is centrum links, Likoed rechts en Yisrael Beitenu ultra rechts. De dagen voor de verkiezingen woedt een hevige strijd tussen de partijen. Ver voordat ik besef dat de verkiezingsstrijd is begonnen wordt ik bij binnenkomst van Jeruzalem telkens aangestaard door 3 verdiepinghoge banners met een foto van Lieberman en een van zijn slogans: "Ik geloof hem!" Lieberman is hard in zijn opstelling tegenover Arabsiche Israeliers: je bent met ons of je gaat eruit. Een andere slogan van Lieberman is dat alleen hij Arabisch spreekt: de taal van geweld. Veel mensen stemmen op hem, vooral Russen, omdat Lieberman zelf van Russische afkomst is, maar even zoveel mensen noemen hem een fascist.

De eigenlijk strijd gaat uiteindelijk tussen Tzipi Livni, die vooral eerlijk wordt genoemd, en Benjamin Netanyahu, die blijkbaar met al zijn politieke vijanden vrede heeft weten te sluiten en van tevoren wordt genoemd als de winnaar van deze verkiezingen. Netanyahu wordt door iedereen liefkozend Bibi genoemd, wat vaker voor schijnt te komen: een paar van de topmensen in het leger hebben ook troetelnaampjes die je niet bij ijzervreters zou verwachten. Barak strijdt ook hard mee, maar zal uiteindelijk flink in moeten leveren. Op de dag van de verkiezingen gebruikt de belangrijkste nieuwszender, Chadasjot 10 (Nieuws 10), 3 prominente torens in het centrum van Tel Aviv als staafdiagrammen om de verkiezingsuitslagen op te projecteren. Met grote schijwerpers in verschillenden kleuren wordt per partij een toren belicht met het corresponderende aantal stemmen. Erg origineel, we rijden er zelfs langs op onze weg terug naar huis vanuit Netanya. Dat er geen grote ongelukken zijn gebeurd met al die starende mensen vanuit hun auto, valt me nog mee.

Hoe gaat het stemmen in zijn werk? Iedere gerechtigde stemmer krijgt een kaartje met de oproep om te stemmen in een bepaald stemlokaal. Dit zijn vaak scholen en andere openbare gebouwen. Voor Benjamin is het Jardens school en Jarden gaat natuurlijk mee! Op de meeste plekken stem je door een briefje van de partij waar je op stemt in een envelop te doen en daarna in de stembus te gooien. Er zijn ook lokalen waar je electronisch kunt stemmen, maar vaak gaat het met papiertjes. Raar, er zijn vaker dingen in Israel waarvan ik denk: waarom nog zo ouderwets, terwijl op andere gebieden Israel voorloopt? Een fax is bijvoorbeeld een onmisbaar apparaat in ieders huishouden en ook het salaris wordt vaak betaald door een cheque uit te schrijven.

Iedere partij heeft een of een combinatie van letters toegewezen gekregen, die de naam vormt van lijst waarop uiteindelijk gestemd wordt. Zo is Kadima lijst Ken en de chassidische partij is lijst Giemel (een letter uit het Hebreeuwse alfabet). Zodra de stembureau's sluiten worden er razendsnel peilingen samengesteld en om half zes de volgende waren 99 procent van alle stemmen geteld. Uiteindelijk heeft Kadima Likoed toch ingehaald en nu wordt er heftig gespeculeerd over hoe de regering met deze uitslag gevormd kan gaan worden. Want een linkse regering samen met Kadima kan door verlies van nagenoeg alle linkse partijen niet gevromd worden. Een logische stap, Kadima met Likoed en/of Yisrael Beitenu is door uiteenliggende standpunten op het cruciale punt: Israel en de bezette gebieden, bijna onwerkbaar. Daarom heeft de Likoed zich ook als winnaar opgeworpen, zij kunnen namelijk makkelijk een rechtse regering vormen. We wachten af...